Trong động thái được xem là mang tính bước ngoặt, Mitsubishi Motors vừa tuyên bố chấm dứt toàn bộ hoạt động còn lại tại Trung Quốc, bao gồm việc rút khỏi liên doanh sản xuất động cơ Shenyang Aerospace Mitsubishi Motors Engine Manufacturing (SAME).
Đây được xem là dấu chấm hết cho hành trình hơn 50 năm hiện diện của thương hiệu Nhật Bản tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới, nơi từng được kỳ vọng là bàn đạp cho tăng trưởng dài hạn.
Từ tham vọng đến thoái lui
Bắt đầu tiếp cận thị trường Trung Quốc từ năm 1973 thông qua hoạt động xuất khẩu xe tải hạng trung, Mitsubishi từng là một trong những hãng xe Nhật Bản đầu tiên đặt nền móng tại quốc gia này. Bước ngoặt chỉ đến vào năm 2012, khi Mitsubishi hợp tác cùng tập đoàn Guangzhou Automobile Group (GAC) thành lập liên doanh GAC Mitsubishi Motors (GMMC). Đây là nỗ lực chiến lược nhằm tăng tốc thâm nhập thị trường bản địa thông qua sản xuất nội địa và cung ứng động cơ quy mô lớn.
Giai đoạn 2017–2018 được xem là thời kỳ hoàng kim ngắn ngủi của Mitsubishi tại Trung Quốc, khi doanh số đạt đỉnh 144.000 xe, chủ yếu nhờ vào thành công của mẫu SUV Outlander – mẫu xe được lắp ráp nội địa và hưởng lợi từ xu hướng ưa chuộng xe gầm cao thời điểm đó. Tuy nhiên, thành công ấy không kéo dài.
Chỉ trong vòng 5 năm, doanh số của liên doanh GMMC lao dốc không phanh, xuống chỉ còn hơn 33.000 xe vào năm 2022. Đến tháng 10/2023, Mitsubishi chính thức chuyển giao toàn bộ nhà máy sản xuất tại Trung Quốc cho thương hiệu xe điện GAC Aion, đánh dấu việc rút lui khỏi mảng sản xuất xe hơi tại quốc gia tỉ dân.
SAME – pháo đài cuối cùng sụp đổ
Việc rút lui khỏi liên doanh SAME – nơi sản xuất động cơ cho Mitsubishi và hàng chục hãng xe Trung Quốc suốt gần ba thập kỷ qua là bước đi cuối cùng để Mitsubishi chấm dứt hoàn toàn hoạt động tại Trung Quốc.
Được thành lập từ năm 1997, SAME từng cung cấp động cơ cho khoảng 30% lượng xe lắp ráp tại thị trường Trung Quốc vào thời kỳ đỉnh cao – một con số cho thấy tầm ảnh hưởng đáng nể của liên doanh này trong giai đoạn đầu phát triển ngành công nghiệp ô tô bản địa.
Sự rút lui khỏi SAME không đơn thuần là quyết định kinh doanh, mà phản ánh thực tế nghiệt ngã, đó là tốc độ chuyển mình quá nhanh của các nhà sản xuất nội địa Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực xe điện, đã khiến nhiều thương hiệu toàn cầu vốn từng nắm ưu thế công nghệ trở nên lỗi thời chỉ sau một thập kỷ.
Hồi chuông cảnh tỉnh cho các thương hiệu toàn cầu
Câu chuyện của Mitsubishi là ví dụ điển hình cho một chiến lược bản địa hóa chưa đủ sâu, chậm thích ứng với biến động thị trường và đặc biệt là xu thế xe điện hóa. Trong khi các đối thủ như Tesla hay BYD đã tái định hình toàn bộ chuỗi giá trị sản phẩm dựa trên EV, Mitsubishi vẫn duy trì danh mục sản phẩm nặng tính truyền thống, thiếu đổi mới, và kém cạnh tranh cả về giá lẫn công nghệ.
Việc Mitsubishi “tháo chạy” khỏi Trung Quốc có thể khiến nhiều người tiếc nuối, nhưng đồng thời cũng là lời nhắc nhở rõ ràng: thị trường ô tô Trung Quốc không còn là “miền đất hứa” dành cho các thương hiệu toàn cầu nếu không đi kèm chiến lược bản địa hóa sâu rộng và tư duy đổi mới triệt để.
