Chấm vàng trên lốp đánh dấu điểm nhẹ nhất, chấm đỏ đánh dấu điểm lốp “cứng” nhất khi chịu tải. Cả hai không phải lỗi, mà là chỉ dẫn để thợ lắp lốp vào mâm cho xe chạy êm hơn.
Nhiều người lần đầu thay lốp mới thấy hai chấm sơn nhỏ màu vàng và đỏ gần mép hông lốp, sát vành mâm, rồi lo lốp có vấn đề. Thực ra nhà sản xuất cố tình in chúng sau khi kiểm tra từng chiếc lốp ở nhà máy. Hiểu ý nghĩa hai chấm này, bạn sẽ biết thợ có lắp lốp cẩn thận hay không.
Chấm vàng: điểm nhẹ nhất của lốp
Không có chiếc lốp nào nặng đều tuyệt đối quanh một vòng. Sau khi cân, nhà sản xuất đánh dấu vị trí nhẹ nhất bằng chấm vàng.
Mâm xe cũng vậy, và chỗ nặng nhất của mâm thường là vị trí van bơm hơi. Vì thế, quy tắc lắp là đặt chấm vàng thẳng hàng với van. Điểm nhẹ của lốp bù vào điểm nặng của mâm, bánh xe gần cân bằng hơn ngay từ đầu, thợ cần ít chì cân bằng hơn và cân nhanh hơn.
Nếu lắp lệch, xe vẫn chạy được vì máy cân bằng động sẽ bù bằng chì. Bạn chỉ thiệt ở chỗ mâm phải gắn nhiều chì hơn, nhìn kém gọn và dễ rơi chì sau một thời gian.
Chấm đỏ: điểm gây rung khi chịu tải
Chấm đỏ phức tạp hơn. Khi lốp lăn dưới sức nặng của xe, độ cứng của hông và mặt lốp không đều tuyệt đối. Có một điểm mà lực đẩy ngược lên mâm lớn nhất, giới kỹ thuật gọi là điểm biến thiên lực hướng kính cao nhất. Chấm đỏ đánh dấu điểm đó.
Mâm xe cũng không tròn tuyệt đối, luôn có một điểm “thấp” nhất, nơi bán kính nhỏ hơn một chút. Một số mâm có khắc dấu hoặc chấm màu ở vị trí này. Đặt chấm đỏ của lốp trùng với điểm thấp của mâm, hai sai số triệt tiêu nhau, bánh xe lăn tròn hơn.
Chỗ khó là máy cân bằng thông thường không xử lý được loại rung này. Chì cân bằng chỉ bù chênh lệch khối lượng, còn rung do lốp không đều lực thì phải xử lý bằng cách xoay lốp trên mâm. Vì vậy, nhiều thợ có kinh nghiệm coi chấm đỏ quan trọng hơn chấm vàng. Lốp có cả hai chấm thì ưu tiên căn chấm đỏ.
Khi thay lốp, bạn nên để ý gì
Sau khi lắp xong, hãy nhìn nhanh bốn bánh: chấm vàng nằm gần van, hoặc chấm đỏ nằm gần dấu trên mâm nếu mâm có đánh dấu. Không cần chính xác từng milimet, lệch vài centimet vẫn chấp nhận được.
Hỏi thợ đã cân bằng động chưa và mỗi bánh gắn bao nhiêu chì. Bánh nào phải gắn nhiều chì bất thường so với ba bánh còn lại thì nên tháo ra xoay lốp và cân lại.
Chạy thử ở dải 80–100 km/h. Nếu vô lăng hoặc sàn xe rung rõ dù đã cân bằng, nhiều khả năng lốp hoặc mâm không đều lực, cần cân lại hoặc kiểm tra độ đảo của mâm. Một số gara có máy cân bằng kèm con lăn ép tải, đo được cả loại rung này.
Không phải lốp nào cũng có chấm. Nhiều hãng bỏ qua hoặc dùng ký hiệu khác, và chấm sơn có thể mờ sau vài lần rửa xe. Không thấy chấm không có nghĩa là lốp kém.
Những hiểu lầm hay gặp
Chấm đỏ là lỗi sản xuất. Không phải. Lốp nào cũng có điểm biến thiên lực lớn nhất, chấm đỏ chỉ cho biết nó nằm ở đâu.
Những vạch màu chạy dọc gai lốp cũng có ý nghĩa với người dùng. Không hẳn. Các vạch này chủ yếu để nhà máy và kho phân loại lốp, sau khi bán ra thì gần như không còn tác dụng.
Đã cân bằng thì không cần quan tâm chấm. Cân bằng chỉ giải quyết một nửa vấn đề. Phần còn lại nằm ở việc lốp được xoay đúng vị trí trên mâm ngay từ lúc lắp.
Lần thay lốp tới, chỉ cần vài giây nhìn hai chấm sơn, bạn đã biết chiếc xe của mình có được lắp đúng cách hay không.
• Xem thêm: Đèn pha ô tô đọng hơi nước: Khi nào bình thường, khi nào phải sửa?
