Nếu người đi bộ tự ý chạy cắt ngang cao tốc và tài xế chạy đúng tốc độ, đúng làn, tài xế nhiều khả năng không phải chịu trách nhiệm hình sự. Nhưng kết luận cuối cùng thuộc về cơ quan điều tra, và chiếc camera hành trình thường là thứ quyết định.
Câu hỏi này được nhiều tài xế đặt ra sau vụ tai nạn sáng 2/11 trên cao tốc Pháp Vân – Cao Bồ – Mai Sơn – QL45 – Nghi Sơn. Khoảng gần 7h, tại Km 192+300 hướng Nghệ An đi Hà Nội, thuộc địa phận xã Hồng Vân (Hà Nội), một ô tô con tông vào người đi bộ chạy cắt ngang đường, khiến người này tử vong. Ngày 5/11, Cục Cảnh sát giao thông đã đưa ra nhận định sơ bộ về vụ việc.
Cục CSGT nói gì về vụ việc?
Theo Cục CSGT, nguyên nhân chính là người đi bộ chạy cắt ngang cao tốc, vi phạm pháp luật. Đây cũng không phải lần đầu có người đi bộ băng qua tuyến này. Camera hành trình ghi nhận ô tô chạy khoảng 90 km/h, đúng làn. Tài xế có giấy phép lái xe phù hợp, không có nồng độ cồn hay ma túy, xe đảm bảo điều kiện kỹ thuật.
Từ đó, Cục CSGT cho rằng vụ việc có thể được xem là “sự kiện bất ngờ” hoặc “bất khả kháng”. Nếu là sự kiện bất ngờ, tài xế nhiều khả năng không phải chịu trách nhiệm hình sự. Nếu là bất khả kháng, tài xế nhiều khả năng không phải bồi thường dân sự. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đang tiếp tục xác minh, nên đây vẫn là đánh giá ban đầu.
Luật quy định thế nào?
Khoản 3 Điều 25 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cấm người đi bộ đi vào đường cao tốc, trừ người và phương tiện phục vụ quản lý, bảo trì. Cao tốc là tuyến đường dành riêng cho ô tô, nên người đi bộ xuất hiện trên đó là đã vi phạm.
Về hình sự, Điều 20 Bộ luật Hình sự quy định người gây thiệt hại trong trường hợp không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả thì không phải chịu trách nhiệm hình sự. Đó là “sự kiện bất ngờ” mà Cục CSGT nhắc tới.
Về dân sự, ô tô là nguồn nguy hiểm cao độ. Theo Điều 601 Bộ luật Dân sự, chủ xe phải bồi thường cả khi không có lỗi, trừ hai trường hợp: thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại, hoặc xảy ra trong tình huống bất khả kháng, tình thế cấp thiết. Vì vậy chuyện có phải bồi thường hay không còn tùy cơ quan chức năng đánh giá lỗi của người đi bộ và tính chất vụ việc. Trên thực tế, nhiều tài xế vẫn chủ động hỗ trợ gia đình nạn nhân dù không có lỗi.
Tài xế cần làm gì để tự bảo vệ?
Điều quan trọng nhất là chứng minh được mình chạy đúng luật, và camera hành trình là bằng chứng rõ nhất. Vụ việc trên cho thấy dữ liệu camera giúp cơ quan chức năng xác định ngay tốc độ, làn đường và thời điểm người đi bộ xuất hiện. Nên chọn camera ghi được cả ban đêm, kiểm tra thẻ nhớ định kỳ và bật chế độ khóa đoạn video khi có va chạm.
Khi chạy cao tốc, hãy giữ tốc độ trong giới hạn biển báo và giữ khoảng cách an toàn với xe trước để còn tầm nhìn và thời gian xử lý. Cần chú ý hơn ở các đoạn đi qua khu dân cư, gần nút giao, trạm dừng nghỉ hoặc nơi hàng rào bị hở, nhất là lúc sáng sớm, chiều tối và khi trời mưa.
Nếu thấy người hoặc vật cản phía trước, hãy giảm tốc ngay, bật đèn cảnh báo để báo cho xe sau. Tránh đánh lái gấp ở tốc độ cao vì xe dễ mất ổn định, lật hoặc lao sang làn bên.
Nếu chẳng may va chạm thì xử lý ra sao?
Dừng xe an toàn, bật đèn khẩn cấp và đặt biển cảnh báo phía sau. Gọi ngay cấp cứu 115 và báo công an qua số 113. Giữ nguyên hiện trường, không di chuyển xe khi chưa có hướng dẫn của cơ quan chức năng, trừ khi cần để cứu người hoặc tránh tai nạn tiếp theo.
Sau đó, sao lưu ngay video từ camera hành trình, ghi lại thời gian, vị trí cột km và thông tin người làm chứng nếu có. Hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra và thông báo cho công ty bảo hiểm. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc sẽ chi trả phần bồi thường cho bên thứ ba trong phạm vi hợp đồng nếu tài xế được xác định phải bồi thường.
Một sai lầm hay gặp là bỏ chạy khỏi hiện trường vì hoảng sợ. Đây là hành vi bị nghiêm cấm, có thể khiến một vụ việc lẽ ra tài xế không có lỗi trở thành vụ việc có tình tiết tăng nặng.
• Xem thêm: Bãi bỏ Thông tư 04/2021 từ 15/12: chủ ô tô, xe máy có còn phải mua bảo hiểm TNDS bắt buộc?
